Anlaşmalı Boşanma Nedir? Dava Nasıl Açılır? Süreç Nasıl İlerler?

ANLAŞMALI BOŞANMA SÜRECİNDE BİLMENİZ GEREKENLER

DAVA NASIL AÇILIR?

SÜREÇ NASIL İLERLER?

Anlaşmalı boşanma davası, tarafların evlilik birliğini sona erdirmek üzere karşılıklı anlaşarak mahkemeye başvurması ya da halihazırda devam eden çekişmeli boşanma davasını anlaşma ile anlaşmalı boşanmaya çevirmesiyle gerçekleşir.

1. Yasal Dayanak ve Temel Şartlar (TMK Madde 166/3)

Anlaşmalı boşanma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili daire kararlarına göre, bu madde uyarınca boşanma kararı verilebilmesi için şu temel şartların bir arada bulunması zorunludur:

Evlilik Süresi: Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Bu süre dolmadan açılan davalarda, taraflar anlaşmış olsalar dahi TMK 166/3 gereğince boşanma kararı verilemez; davanın reddi gerekir.

Başvuru Şekli: Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi gerekmektedir.

Hukuki Varsayım: Bu şartlar gerçekleştiğinde, kanun koyucu evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olduğunu bir "yapıntı" (karine) olarak kabul eder ve ayrıca kusur araştırması yapılmasına gerek duyulmaz.

A. ANLAŞMALI BOŞANMANIN ŞARTLARI

TMK m. 166/3 ve ilgili Yargıtay içtihatları ışığında, anlaşmalı boşanmanın gerçekleşebilmesi için dört temel şartın kümülatif olarak varlığı gerekmektedir:

1. Evlilik Süresi Şartı (En Az 1 Yıl) Kanun, anlaşmalı boşanma yoluna gidilebilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını zorunlu kılmıştır.

2. Başvuru Usulü (Birlikte Başvuru veya Kabul) Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi gerekmektedir. Yargıç (2020), bu hususu; "Eşlerin anlaşmalı boşanabilmesi için birlikte dava açmaları şart değildir. Eşlerden birinin... açmış olduğu boşanma davasını diğer eş davanın herhangi bir safhasında kabul ederek taraflar arasında anlaşmalı boşanma gerçekleşecektir" şeklinde açıklamaktadır.

3. Hakimin Tarafları Bizzat Dinlemesi Hakimin, tarafların iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır. Bu nedenle tarafların duruşmada bizzat hazır bulunmaları ve boşanma iradelerini hakim önünde teyit etmeleri zorunludur.

4. Boşanmanın Sonuçlarında Anlaşma (Protokol) Tarafların boşanmanın mali sonuçları (maddi-manevi tazminat, nafaka) ve çocukların durumu (velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki) hususunda tam bir mutabakata varmaları gerekmektedir. Anlaşmalı boşanmanın en önemli unsuru olan protokolün alanında uzman avukatlarca hazırlanması her zaman daha doğru ve güvenilir olacaktır. Bu konuda İzmir Boşanma Avukatı Torun&Can Hukuk Bürosu alanında uzman kadrosu ile destek vermektedir.

2.Yargılama Usulü ve Hâkimin Rolü Anlaşmalı boşanma davalarında hâkimin rolü, diğer boşanma sebeplerinden farklılık gösterir ve şekli bir onay makamından ibaret değildir:

Tarafların Bizzat Dinlenmesi: Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır. Taraflar duruşmada hazır bulunup bizzat anlaştıklarını açıklamazlarsa veya sadece vekillerinin beyanı ile yetinilirse, TMK 166/3 uyarınca hüküm kurulamaz.

Protokolün Onaylanması: Boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemenin (protokolün) hâkim tarafından uygun bulunması zorunludur. Bu nedenle porotokolün alanında uzman kişilerce hazırlanması en doğru ve güvenilir olanıdır.

Hâkimin Müdahale Yetkisi: Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Ancak boşanmaya hükmedilebilmesi için, hâkimin yaptığı bu değişikliklerin taraflarca da kabul edilmesi gerekir. Taraflar değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

İkrar Bağlayıcılığı: Bu tür davalarda, TMK'nın 184/3. maddesinde yer alan "tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı" hükmü uygulanmaz.

3. Anlaşmanın Kapsamı: Mali Sonuçlar ve Çocukların Durumu

Yargı kararlarına göre, tarafların üzerinde anlaşması zorunlu olan ve olmayan hususlar şu şekilde ayrılmaktadır:

Zorunlu Unsurlar (Mali Sonuçlar ve Çocuklar): Taraflar, TMK'nın 174. maddesindeki maddi ve manevi tazminat, 175. maddesindeki yoksulluk nafakası ve 182. maddesindeki iştirak nafakası ile çocukların velayeti ve kişisel ilişki konularında tam bir mutabakata varmalıdır.

Önemli Not: "Maddi ve manevi tazminat haklarımızı saklı tutuyoruz" şeklindeki beyanlar bir anlaşma sayılmaz. Çekişmenin devam ettiğini gösteren bu tür ifadelerle anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Kapsam Dışı Unsurlar (Mal Rejimi ve Kişisel Eşyalar): TMK 166/3'te geçen "boşanmanın mali sonuçları" kavramı, mal rejiminin tasfiyesini kapsamaz. Taraflar mal rejimi veya kişisel eşyalar konusunda anlaşmamış olsalar bile, diğer zorunlu unsurlarda anlaşmışlarsa boşanma kararı verilebilir. Mal rejimi tasfiyesi ayrıca dava konusu edilebilir.

Sözleşme Hukuku İlkeleri: Boşanma protokolleri, Borçlar Kanunu'nun sözleşmelere ilişkin genel hükümlerine (kamu düzenine, ahlaka aykırılık vb.) tabidir.

4. İradeden Dönme ve Kararın Kesinleşmesi

Anlaşmalı boşanma iradesinin geçerliliği, kararın kesinleşmesine kadar devam etmelidir:

İradeden Rücu (Dönme): Karar kesinleşinceye kadar eşlerin anlaşmadan dönmesini engelleyen yasal bir hüküm yoktur. Taraflardan birinin kararı temyiz etmesi dahi, anlaşmalı boşanma iradesinden dönme (rücu) niteliğindedir.

Çekişmeli Boşanmaya Dönüşüm: Anlaşmanın bozulması, tarafların iradelerinden dönmesi veya hâkimin önerdiği değişikliğin kabul edilmemesi hallerinde, dava "çekişmeli boşanma" (TMK 166/1-2) davasına dönüşür. Bu durumda mahkemece taraflara iddia ve savunmalarını sunmaları için süre verilmeli, deliller toplanmalı ve tahkikat yapılarak sonucuna göre karar verilmelidir.

İzmir Boşanma Avukatı olarak alanında uzman kadromuzla tüm süreci profosyonel şekilde yürütmekteyiz. Anlaşmalı boşanma sürecinde protokolün güvenilir kişiler tarafından hazırlanması çok önemlidir. Bu nedenle bizimle irtibata geçmek için 05462363873 numaralı telefonu arayabilirsiniz.